DOLAR 5,7845
EURO 6,3850
ALTIN 271,5
BIST 108.869
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 14°C
Çok Bulutlu

Ek Katkı Maddeleri Nelerdir (E1000-E1599): Hilal Öztürk Yazdı

Hilal Öztürk
Hilal Öztürk gıda mühendisliği bölümünden mezun olup hali hazırda Endüstri Mühendisliği okumaktadır. Hilal Öztürk, gıda mühendisliği eğitimi boyunca daha çok gıda güvenliği, gıdada bulunan mikroorganizmalar ve fito-kimyasalların insan üzerindeki etkileri üzerine araştırmalar ve okumalar yaptı. Öztürk, yine bu konular başta olmak üzere gıdanın çeşitli alanlarıyla ilgili yazılarıyla sitemizde katkıda bulunmaktadır.
17.11.2019
A+
A-

Özet

Bundan önceki yazılarımızda; sırayla ve teker teker her gıda katkı maddesinden ve tanımlarından, sınıflandırılmalarından, ‘E’ kodlarından, kullanım amaçlarından ve son olarak bu katkı maddelerinin hangi ürünlerde kullanıldığından bahsetmiştik. Bu sebeple, sırayla ilerlediğimiz katkı maddelerinden dokuzuncu ve son grup olan E1000-E1599: Ek katkı maddelerinden bahsedeceğiz.

E1000-E1599: Ek Katkı Maddeleri Nelerdir?

Avrupa Gıda Güvenliği Yetkilisine göre (The European Food Safety Authority), bazı katkı maddeleri ‘ek kimyasallar’ olarak adlandırılmaktadır çünkü, bu kimyasallar, diğer katkı maddeleriyle beraber gruplandırılamamaktadır. Bu kimyasalların numarası; E1000-E1599 arasıdır. Ek kimyasallar, diğer katkı maddeleri gibi işlev görse de, farklı özelliklere sahiptirler ve böylece farklı muamele görmektedirler [1].

Ek katkı maddeleri kendi içinde üç gruba ayrılmaktadır [2];

  1. E1000-E1300: Farklı fonksiyonlardaki katkı maddeleri:
  2. E1400-E1500: Modifiye nişastalar: Türk Gıda Kodeksi Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri yönetmeliğine göre, modifiye nişastalar, fiziksel veya enzimatik uygulamaya, asit veya alkali ile inceltmeye veya ağartmaya tabi tutulmuş olsun veya olmasın, yenilebilir nişastaların bir veya daha fazla kimyasal işleme tabi tutulması ile elde edilen maddeleri tanımlamaktadır [3].
  3. E1500-E1525: Yapay lezzetler ve lezzet çözücüler: Doğal maddelerin bileşenlerinin saptanmasından sonra üretilmiş olan bileşiklerdir. Doğal tat – koku maddelerine karakteristik nitelikleri veren bileşikler, yapay yollarla üretilerek çok çeşitli aromatik maddelerin yapılması yoluna gidilmiştir. Kimyasal yollarla sentezlenen ancak kimyasal yapısı doğal aroma maddelerinden farklı olan maddelerdir. Ayrıca, yapay lezzet maddeleri, doğal olanlarıyla aynı yapıya sahiptir fakat daha az miktarda tüketilmektedir [4,5].

Her yazıda olduğu gibi, bu yazıda da ek kimyasalların tanımından ve gruplarından bahsettik. Her ‘E’ koduna sahip katkı maddesinin bir ismi Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinin EK-II Bölüm B bölümünde bulunan Renklendiriciler ve tatlandırıcılar dışındaki katkı maddeleri kısmında verilmiştir. Bizde, her yazıda olduğu gibi, bu tabloya koruyucuların isimlerini, açıklamalarını ve kullanıldıkları ürünleri ekleyerek aşağıda göstereceğiz [7;34].

Tablo 1: Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğine göre, E kodları, açılımları ve hangi gıdalarda kullanıldıkları aşağıda verilmiştir [7;34];

E Numarası İsmi Açıklaması Ürünler Referanslar
E 1103 İnvertaz Emülgatör Yumurta tozunda 7
E 1105 Lisozim Koruyucu Bebek besini içerisinde, ilaç hazırlanmasında 6,7
E 1200 Polidekstroz Kıvam arttırıcı ve dolgu maddesi Birçok farklı üründe 6,7,11
E 1201 Polivinilpirolidon Kıvam arttırıcı, stabilizatör ve dolgu maddesi

 

Lezzetler ve güzel kokular vermek için bazı ürünlerde, ilaçlarda 6,7
E 1202 Polivinilpolipirolidon Berraklaştırma ajanı

 

Şarap, bira, ilaçlarda 6,7
E 1203 Polivinil alkol (PVA) Kalınlaştırıcı Kağıt yapımında, tekstil ürünlerinde ve çeşitli kaplamalarda 24
E 1204 Pullulan Kalınlaştırıcı Çeşitli nefes tazeleyici veya ağız hijyeni ürünlerinde kullanılan yenilebilir filmlerin üretimindedir 25
E 1205 Temel metakrilat kopolimeri Parlayıcı ve kaplayıcı Katı gıda takviyelerinde 34
E 1404 Okside edilmiş nişasta Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı ve stabilizatör Birçok gıda ürünlerinde, ilaçlarda 6,8,12
E 1410 Mononişasta fosfat Kıvam arttırıcı ve stabilizatör Birçok gıda ürünlerinde, ilaçlarda 6,8,13
E 1412 Dinişasta fosfat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,14,23
E 1413 Fosfatlandırılmış dinişasta fosfat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,15,23
E 1414 Asetillendirilmiş dinişasta fosfat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,16,23
E 1420 Asetillendirilmiş nişasta Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,17,23
E 1422 Asetillendirilmiş dinişasta adipat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,18,23
E 1440 Hidroksi propil nişasta Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,19,23
E 1442 Hidroksi propil dinişasta fosfat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,20,23
E 1450 Nişasta sodyum oktenil suksinat Kıvam arttırıcı, tatlandırıcı Birçok gıda ürünlerinde 6,21,23
E 1451 Asetillendirilmiş okside edilmiş nişasta Emülgatör, stabilizatör ve kalınlaştırıcı Erişte, patates cipsi, çorba ve sos gibi uygulamalarda 26,27
E 1452 Nişasta Alüminyum oktenil suksinat Topaklanma önleyici, taşıyıcı ve stabilizatör Takviye gıdalarının içindeki vitaminleri hazırlamada 28,31
E 1505 Trietil sitrat Lezzet çözücü, nem tutucu ve çözücü

 

Birçok gıda ürünlerinde 6,22,23
E 1517 Gliseril diasetat (diasetin) Lezzet çözücü Amerika’da taze meyveleri kaplamak için kullanılır 6,10
E 1518 Gliseril triasetat (triasetin) Lezzet çözücü ve anti-fungal aktiviteye sahiptir Amerika’da taze meyveleri kaplamak için kullanılır 6,9,10
E 1519 Benzil alkol Taşıyıcı Şarap, üzüm, vişne elma şarabı, mantar, kestane ve badem 29,32
E 1520 Propan-1, 2-diol (propilen glikol) Lezzet çözücü, nem tutucu, nemlendirme ve dağıtma ajanı Antioksidanlarda, petrol bazlı; krem merhem, kozmetik ve saç bakım ürünlerinde 6,9,23
E 1521 Polietilen glikol Taşıyıcı, emülgatör ve parlayıcı Gıda takviyesi 30,33

 

 

 

 

 

 

Referanslar

  1. Karunaratne DN ve Pamunuwa G (2017) Food Additives https://books.google.com.tr/books?id=PW2PDwAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=e900-+e999+food+additive&source=bl&ots=M_QNdylI_c&sig=ACfU3U3Jdc-N4cS2ovQ8MnIkMi5k3IeujQ&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwiF98D9vLDlAhUyxaYKHQEZBGQQ6AEwB3oECAgQAQ#v=onepage&q=e900-%20e999%20food%20additive&f=false
  2. http://gidabilgi.com/Kategori/Detay/e1000–e1300-farkli-fonksiyonlardaki-katki-maddeleri-20b4ba
  3. Anonim (2013) Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Ek-1 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/06/20130630-4.htm
  4. Süzek S (2013) Aromalar, Aromacılar http://suzek.net/aromalar-aromacilar/
  5. Çukurova Zootekni Derneği (2011) Gıdalarda Lezzet Maddeleri ve Lezzet Artırıcılar http://www.gida2000.com/gidalarda-lezzet-maddeleri-ve-lezzet-artiricilar.html
  6. http://www.gidahareketi.org/Gida-Katki-Maddeleri-Rehberi-19-sayfasi.aspx
  7. http://gidabilgi.com/Kategori/Detay/e1000–e1300-farkli-fonksiyonlardaki-katki-maddeleri-20b4ba
  8. http://gidabilgi.com/Kategori/Detay/e1400–e1500-modifiye-nisastalar-d11aa6
  9. http://gidabilgi.com/Kategori/Detay/e1500–e1525-yapay-lezzetler-ve-lezzet-cozuculer-869365
  10. http://www.vankim.com/bilgi-bankasi/gida-katki-maddeleri/e-kodlari
  11. http://www.food-info.net/tr/e/e1200.htm
  12. http://www.food-info.net/tr/e/e1404.htm
  13. http://www.food-info.net/tr/e/e1410.htm,
  14. http://www.food-info.net/tr/e/e1412.htm
  15. http://www.food-info.net/tr/e/e1413.htm
  16. http://www.food-info.net/tr/e/e1414.htm
  17. http://www.food-info.net/tr/e/e1420.htm
  18. http://www.food-info.net/tr/e/e1422.htm
  19. http://www.food-info.net/tr/e/e1440.htm
  20. http://www.food-info.net/tr/e/e1442.htm
  21. http://www.food-info.net/tr/e/e1450.htm
  22. http://www.food-info.net/tr/e/e1505.htm
  23. http://www.gimdes.org/gidalarda-tatlandirici-katki-maddeleri.html
  24. https://world.openfoodfacts.org/additive/e1203-polyvinyl-alcohol
  25. https://world.openfoodfacts.org/additive/e1204-pullulan
  26. https://noshly.com/additive/e1451/emulsifier-plus/1451/#.XbyUipozY2w
  27. https://www.ulprospector.com/en/eu/Food/Detail/12237/386015/Modified-Potatostarch-E1451
  28. https://noshly.com/additive/e1452/anticaking-agent-plus/1452/#.XbyVGpozY2w
  29. https://noshly.com/additive/1519/carrier/1519/#.XbyV5pozY2w
  30. https://noshly.com/additive/e1521/antifoaming-agent-plus/1521/#.XbyV_ZozY2w
  31. El-Samragy Y (2012) Food Additive. Sayfa:210. https://books.google.com.tr/books?id=un-ZDwAAQBAJ&pg=PA210&lpg=PA210&dq=E1452+food+additive+using+areas&source=bl&ots=WRcpQfrMYT&sig=ACfU3U37Qeq_AGwNnyPPF-n20AlzGYAyug&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjHuvD-7cnlAhUdwcQBHdyaAhAQ6AEwDnoECAgQAQ#v=onepage&q=E1519%20&f=false
  32. EFSA Panel (2019) Re-evaluation of benzyl alcohol (E 1519) as food additive https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2019.5876
  33. EFSA Panel (2018) Refined exposure assessment of polyethylene glycol(E 1521) from its use as a food additive https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5293
      1. EFSA Panel (2016) Safety of the proposed amendment of the specifications for basic methacrylate copolymer (E1205) as a food additive https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.2903/j.efsa.2016.4490
YORUMLAR

Bir Cevap Yazın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: