DOLAR 5,6993
EURO 6,3077
ALTIN 275,0
BIST 100.368
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 26°C
Parçalı Bulutlu

Türkiye’de Zeytin Üretimi Ve Tüketimi: Osman İnan Yazdı

Osman İnan
Kendimden kısaca biraz bahsedecek olursam, 2007 yılında Önder Çiftçi Projesinde staj yaptım, aynı yerde Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümünü 2008 yılında bitirip askere gidene kadar kaldım. 2009 ortalarında askerlik bitince Tarım Ekonomisi Bölümünde yüksek lisansa başladım. Aynı zamanda bir makine üretim şirketinde kalite bölümünde çalıştım ve ayrıca ailemin kendi arazilerinde 2011 yılı sonuna kadar tarım işiyle uğraştım. Bu tarihten 2014 yılı sonuna kadar Tarım ve Orman Bakanlığında uzman mühendis olarak çalıştım. AB ülkeleri ve Türkiye’de tarım ve kırsal kalkınmayla ilgili çalışmalar yaptım. Daha sonra 2016 yılı sonuna kadar kendi arazilerimde ceviz ve kavak yetiştiriciliği yaptım. O tarihten sonra kendi danışmanlık şirketimi kurup, gayrimenkul işine başladım. Bu dönemde yüksek lisansımı tamamladım. Tarım Ekonomisi Bölümünde doktora eğitimine başladım. Bunun yanında tarım işlerine devam etmekteyim. 2014 yılı sonundan beri de kamulaştırma, hukuk ve ceza davalarında bilirkişilik yapmaktayım. Tarım Ekonomisi Derneği, Zir. Müh. Odası ve Buğday derneğine üyeyim.

TÜRKİYE’DE ZEYTİN 3: TÜRKİYE’DE ZEYTİN ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ

Dünyada ve Türkiye’de zeytin tüketimine bakacak olursak;

Dünya sofralık zeytin tüketimi 2017 sezonunda 2016 sezonuna göre 157 bin ton artış göstermiştir. AB ülkelerinde %12’lik artış gözlemlenirken, Türkiye tüketiminin de %7 artmış olduğu tahmin edilmektedir. 2017 yılı AB tüketimi 601.000 ton, Türkiye 350.000 ton, ABD 203.000 ton, Brezilya 114.000 ton, Suriye 112.000 ton, onları Fas 30.000 ton, Tunus 25.000 ton ve Avustralya 21.000 tonla izlemektedir.  

Çizelge 1.’de Türkiye’de 2007 – 2016 yılları arasında sofralık zeytin tüketimi verilmektedir. Buna göre 2007 yılında 190.000 ton olan zeytin tüketimi yıllar içinde artarak devam etmiş, 2016 yılında 350.000 tona ulaşmıştır. 

Çizelge 1. Türkiye’de Sofralık Zeytin Tüketimi (2012 – 2016)

YIL TÜKETİM (BİN TON)
2012 350
2013 355
2014 330
2015 327,50
2016 350

*T.C. Tarım ve Ormancılık Bakanlığı 2017 Yılı Zeytin ve Zeytinyağı Sektör Raporu

Türkiye’de Zeytin Üretimine bakacak olursak;

Sofralık zeytin ve zeytinyağı konusunda faaliyet gösteren tarım satış kooperatifleri birlikleri Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliği (31 adet kooperatifle, yaklaşık 22.000 üretici) ve Marmarabirlik (7 adet kooperatifle, yaklaşık 30.000 üretici) doğrudan alım yaparak sektörün içinde üretim, işleme ve pazarlama faaliyetleri gerçekleştirmektedir.

Birlikler, kimyevi gübre, zirai ilaç gibi ana üretim girdilerinde ortaklarına ayni kredi verdikleri gibi, mali yapılarının uygun olduğu dönemlerde nakdi kredi de verebilmektedirler. Ayrıca, üreticilerine yönelik eğitim ve yayım çalışmaları da gerçekleştirmektedirler.

Zeytinyağı üretimi ile uğraşan zeytinyağı tesisleri üreticiden zeytin alımı yapmaktadır. Bunun yanında zeytin tüccarları da üreticiden alım yaparak toptancıya ya da perakendeciye ürün pazarlamaktadır. Şekil 1.’de zeytinin yurtiçi pazarlamasında en çok karşılaşılan durumlar şekillendirilmiştir.

Şekil 1. Zeytin Yurtiçi Pazarlama Kanalı

Kaynak: Pehlivan Gürkan (2005)

Çizelge 2.’de Türkiye’de meyve veren ve vermeyen yaşta sofralık zeytin ağaç sayıları verilmiştir. 2008 yılında 33.599.163 olan meyve veren yaşta ağaç sayısı, 2017 yılında 47.675.780 adede yükselmiştir. 

Çizelge 2. Türkiye’de Meyve Veren ve Vermeyen Yaşta Sofralık Zeytin Ağacı Sayıları (2008 – 2017)

 YIL Meyve Veren Yaşta Ağaç Sayısı (Adet)  Meyve Vermeyen Yaşta Ağaç Sayısı (Adet) 
2008 33.599.163 19.473.951
2009 33.936.299 19.048.582
2010 35.611.525 18.502.054
2011 39.176.479 15.177.157
2012 40.252.230 12.239.977
2013 45.235.836 10.462.634
2014 45.519.208 9.907.856
2015 46.361.696 9.481.582
2016 47.314.681 8.652.920
2017 47.675.780 8.552.278

*TÜİK

Çizelge 3.’de Türkiye’de meyve veren ve vermeyen yaşta yağlık zeytin ağaç sayıları verilmiştir. 2008 yılında 72.539.733 olan meyve veren yaşta ağaç sayısı, 2017 yılında 100.587.005 adede yükselmiştir. 

Çizelge 3. Türkiye’de Meyve Veren ve Vermeyen Yaşta Yağlık Zeytin Ağacı Sayıları (2008 – 2017)

 YIL Meyve Veren Yaşta Ağaç Sayısı(Adet) Meyve Vermeyen Yaşta Ağaç Sayısı (Adet)
2008 72.539.733 26.017.215
2009 75.190.470 25.547.706
2010 75.786.306 26.548.089
2011 78.765.335 21.491.376
2012 80.568.718 23.999.629
2013 83.924.959 27.406.319
2014 95.193.078 18.376.988
2015 98.398.019 17.750.471
2016 100.088.449 17.702.038
2017 100.587.005 17.779.084

*TÜİK

Çizelge 4.’de Türkiye’de sofralık zeytinlerde toplu meyveliklerin alanı, verim ve üretim miktarı verilmiştir. 2008 yılında 2.126.965 dekar olan toplu meyveliklerin alanı, 2017 yılında 2.264.912 dekar olarak ölçülmüştür. 2017 yılında ağaç başına verim 10 kg olarak hesaplanmıştır. 2008 yılında 512.103 ton olan üretim miktarı 2017 yılında 460.000 ton olarak hesap edilmiştir.

Çizelge 4. Türkiye’de Sofralık Zeytinliklerde Toplu Meyveliklerin Alanı, Verim ve Üretim Miktarı (2008 – 2017)

  YIL Toplu Meyveliklerin Alanı (da)  VerimKg/Meyve Veren Ağaç  Üretim Miktarı(Ton)
2008 2.126.965 15 512.103
2009 2.181.883 14 460.013
2010 2.201.970 11 375.000
2011 2.222.768 14 550.000
2012 2.276.598 12 480.000
2013 2.309.392 9 390.000
2014 2.200.498 10 438.000
2015 2.236.460 9 400.000
2016 2.262.516 9 430.000
2017 2.264.912 10 460.000

*TÜİK

Çizelge 5.’de Türkiye’de yağlık zeytinlerde toplu meyveliklerin alanı, verim ve üretim miktarı verilmiştir. 2008 yılında 5.616.736 dekar olan toplu meyveliklerin alanı, 2017 yılında 6.195.707 dekar olarak ölçülmüştür. 2017 yılında ağaç başına verim 16 kg olarak hesaplanmıştır. 2008 yılında 952.145 ton olan üretim miktarı 2017 yılında 1.640.000 ton olarak hesap edilmiştir. Bu arada 1 kg zeytinyağı elde etmek için kullanılan zeytin miktarı 6-7 kg arasında değişmektedir.

Çizelge 5. Türkiye’de Yağlık Zeytinliklerde Toplu Meyveliklerin Alanı, Verim ve Üretim Miktarı (2008 – 2017)

 YIL Toplu Meyveliklerin Alanı (da) VerimKg/Meyve Veren Ağaç Üretim Miktarı(Ton)
2008 5.616.736 13 952.145
2009 5.602.242 11 830.641
2010 5.638.343 14 1.040.000
2011 5.762.158 15 1.200.000
2012 5.861.052 17 1.340.000
2013 5.948.874 15 1.286.000
2014 6.060.417 14 1.330.000
2015 6.132.886 13 1.300.000
2016 6.192.904 13 1.300.000
2017 6.195.707 16 1.640.000

*TÜİK

Çizelge 6.’da Türkiye’de zeytin üreticisi eline geçen fiyatlar verilmiştir. Buna göre 2017 yılında ortalama zeytin üreticisinin eline kilogram başına sofralık zeytin’de 4,93 tl, yağlık zeytin’de 3,62 tl geçmiştir.

Çizelge 6. Zeytin Üreticisi Eline Geçen Fiyatlar (2008 – 2017)

 YIL Sofralık Fiyat(TL) Yağlık Fiyat (TL)
2008 2,69 2,25
2009 2,61 2,20
2010 3,05 2,09
2011 3,12 2,11
2012 3,06 2,18
2013 2,84 1,94
2014 3,36 2,56
2015 3,97 2,91
2016 4,57 3,50
2017 4,93 3,62

*TÜİK

Osman İnan

osmaninan1985@gmail.com

18.04.2019

GTB (2018). 2017 yılı Zeytin ve Zeytinyağı Sektör Raporu. Nisan 2018.

Pehlivan Gürkan N (2015). Turkish Olive and Olive oil Sectoral Innovation System: A Functional – Struc­tural Analysis. PhD Thesis. Middle East Technical University (METU). Ankara. http://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12619517/index.pdf

YORUMLAR

Bir Cevap Yazın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: