DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 11°C
Rüzgarlı

Gıda Bankacılığı: Osman İnan Yazdı

Osman İnan
Kendimden kısaca biraz bahsedecek olursam, 2007 yılında Önder Çiftçi Projesinde staj yaptım, aynı yerde Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümünü 2008 yılında bitirip askere gidene kadar kaldım. 2009 ortalarında askerlik bitince Tarım Ekonomisi Bölümünde yüksek lisansa başladım. Aynı zamanda bir makine üretim şirketinde kalite bölümünde çalıştım ve ayrıca ailemin kendi arazilerinde 2011 yılı sonuna kadar tarım işiyle uğraştım. Bu tarihten 2014 yılı sonuna kadar Tarım ve Orman Bakanlığında uzman mühendis olarak çalıştım. AB ülkeleri ve Türkiye’de tarım ve kırsal kalkınmayla ilgili çalışmalar yaptım. Daha sonra 2016 yılı sonuna kadar kendi arazilerimde ceviz ve kavak yetiştiriciliği yaptım. O tarihten sonra kendi danışmanlık şirketimi kurup, gayrimenkul işine başladım. Bu dönemde yüksek lisansımı tamamladım. Tarım Ekonomisi Bölümünde doktora eğitimine başladım. Bunun yanında tarım işlerine devam etmekteyim. 2014 yılı sonundan beri de kamulaştırma, hukuk ve ceza davalarında bilirkişilik yapmaktayım. Tarım Ekonomisi Derneği, Zir. Müh. Odası ve Buğday derneğine üyeyim.
14.03.2020
A+
A-

Gıda Bankacılığı

Bu yazıda, son dönemde devlet desteği ve vergi avantajları sunulan, vakıfların, derneklerin, firmaların projelerinde karşımıza çıkan gıda bankacılığı uygulamalarından kısaca bahsedeceğim.

Gıda Bankacılığı nedir?

İşletmelerin stoklarında bulunan gıda, giyecek, yakacak ve temizlik maddelerinden son kullanma tarihi yaklaşmış, paketleme veya üretim hatası bulunan, ihracat veya ihtiyaç fazlası gibi sebeplerden değerini kaybeden veya zayi olacak maddelerin ihtiyaç sahibi insanlara ulaştırılmasını sağlayan, işletmeler ile dernek ve vakıflar arasında köprü oluşturan bir organizasyondur1.

Kanunda gıda bankalığının tanımı nedir?

5179 Sayılı, 27.5.2004 kabul tarihli, Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunda 3. maddede gıda bankacılığı, bağışlanan veya üretim fazlası sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden, uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyonlar olarak tanımlanmıştır2. Böylece gıda bankacılığı yasal zemine oturtulmuş, önü açılmıştır.

Gıda bankacılığının gelişimi nasıl olmuştur?

Dünya’da ilk örneği 1967 senesinde ABD’de başlayan ve bugün tüm dünyada birçok ülkede başarıyla uygulanan bu sistem Türkiye’de ilk olarak Türkiye İsrafı Önleme Vakfı’nın 2004 yılında Diyarbakır’da başlattığı girişimle olmuştur. O günden bu güne girişimler devlet desteği ve vergisel avantajlarında etkisiyle artarak devam etmiştir3.

Gıda bankacılığının avantajları nelerdir?

Gelir Vergisi Kanunu 40. Maddesinde: ‘Ticari Kazancın Tespitinde İndirilecek Giderler’ başlıklı maddesine, “gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin, matrahın tespitinde gider olarak kaydedileceği’ hükmü eklenmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu 89. Maddesine, Mükelleflerin yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerden yapabilecekleri indirimleri listeleyen bu maddeye, ‘fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirilir’ hükmü eklenmiştir.

Katma Değer Vergisi Kanunu 17. Maddesinde, ‘Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar’ başlıklı maddeye gıda bankacılığı ile ilgili olarak, ‘fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin teslimi KDV’den müstesnadır’ hükmü eklenmiştir.

Resmi Gazete No: 25409, 21.03.2004 tarihli, 251 Numaralı Gelir Vergisi Tebliği ile 5035 sayılı kanuna atıfta bulunularak, gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlara ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Tebliğe göre, bağışın tüzüğünde veya senedinde ihtiyaç sahiplerine gıda yardımı yapacağı hükmü bulunana bir derneğe veya vakfa yapılması gerekmektedir. Tebliğde ayrıca, bağışa konu mallar, bağışın niteliği, bağışı yapanların ve alanların düzenlemesi gereken evraklar, kayıt düzeni ve beyannamelerde gösterim gibi konular da belirtilmiştir.

31.12.2004 tarihli, 25607 3. Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Vergi Kanunlarının Yeni Türk Lirası’na Uyumu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ ile, gıda bankacılığının kapsamı genişletilmiş ve giyecek, temizlik, yakacak bağışlarının da maliyet bedeli üzerinden gider kaydedilebileceği hükmü konmuştur.

Gıda bankacılığının diğer ekonomik ve sosyal avantajları nelerdir?

Gıda bankacılığı sistemine sağlanan devlet desteği; gelir vergisi istisnası, kdv istisnası ve kurumlar vergisi istisnası kolaylıkları sağlaması yanında, işletme maliyetlerinde azalma, yeni pazarlara girme kolaylığı, rekabet üstünlüğü, marka konumunda güçlenme, karlılık ve verimlilikte artış gibi ekonomik avantajlar getirmektedir. Bunun yanında, toplumsal fayda sağlama, güven duygusu oluşturma, kurum ve marka imajı sağlama, nitelikli iş gücünün işletmeye çekilmesi ve çalışan bağlılığı sağlama, müşteri sadakati ve manevi tatmin sağlaması gibi de sosyal avantajları vardır4.

Gıda bankacılığının gıda ekonomisini etkileyen yeri nedir?

Teknolojik ilerlemeler, üretim tekniklerinin gelişmesi vb nedenlerle işletmelerin üretim güçleri ve miktarları artmaktadır. Aynı şekilde, insan nüfusu ve ihtiyaçları da artmaktadır. Bunun yanında bu ikisini yani arz ve talebi buluşturacak mekanizmalarda aksaklıklar yaşanmaktadır. Bunun neticesinde bir yandan üretim fazlası ortaya çıkarken bir yandan toplumların bir kesiminde gıdaya vb. temel ihtiyaç maddelerine ulaşamayan insanlar görülmektedir5.

Gıda ürünlerinde hasattan tüketime kadar geçen dönemde %35‘ e kadar çeşitli sebeplerle ürün kayıpları yaşanmaktadır6. Gıda kayıplarının önlenmesi konusunda gıda bankaları yaptıkları özel çalışmalarla önemli bir sorumluluk üstlenmektedirler7. Bozulmak üzere olan, günü gelen ürünler bu sistemle tüketime sunulabilmektedir.

Sonuç:

Gıda bankacılığı, son kullanma tarihi yaklaşan ürünlere odaklanmaktadır, hem ürün kayıplarının önüne geçilmesinde hem de gıdaya kolay ulaşamayan yoksul kalmış kesim için faydalı olabilecek bir uygulama olarak düşünülmelidir. Bunun yanında, elbette uygulamanın daha işler olması, güçlüklerin çözülmesi için adımlar atılmalıdır.

Bu yazıda Gıda bankacılığı ile ilgili başlıca konuları özetlemeye çalıştım. Konu ile ilgili daha fazla bilgi isteyenlerin Sayın Mehmet Emin Okur ve Züleyha Sayın’ın ‘Sosyal Sorumluluk Modeli Olarak Gıda Bankacılığı’ isimli kitabını okumalarını öneririm.

Osman İnan

osmaninan1985@gmail.com

11.03.2020

KAYNAKLAR

1 TOPÇU N ve KAYA A (2010). Gıda Bankacılığı ve Muhasebesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. Cilt:24. Sayı:3.

2 ANONİM (2004). 5179 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun.

3 http://www.israf.org/ (Gıda bankacılığı ile ilgili pek çok bilgiye ulaşılabilir). Erişim Tarihi: 11.03.2020

4 OKUR M E ve SAYIN Z (2014). Sosyal Sorumluluk Modeli Olarak Gıda Bankacılığı. Cinius Yayınları. Nisan 2014. 1. Baskı.

5 ARPACI A Ö (2004). Gıda Bankacılığının Vergisel Boyutu. E-Yaklaşım. Eylül 2004. Sayı:14.

6 ARPACI A Ö (2005). Gıda Bankacılığı Faaliyetlerinde Bulunan Dernek ve Vakıflara Yapılan Bağışlar.

7 OKUR M E ve SAYIN Z (2014). Sosyal Sorumluluk Modeli Olarak Gıda Bankacılığı. Cinius Yayınları. Nisan 2014. 1. Baskı.

YORUMLAR

Bir Cevap Yazın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: